HẢI GIA
Công ty Thiết kế Kiến trúc – Quy hoạch hàng đầu Quảng Nam
Xem Phim mô hình 3D phương án Quy hoạch - Thiết kế “Nghĩa Trang liệt sỹ Quảng Nam”
tại website:
http://haigiaquangnam.com
Hải Gia, Công ty Thiết kế Kiến trúc duy nhất tại Quảng Nam có làm phim mô hình 3D
Địa chỉ: 236 Hùng Vương Tam Kỳ, Quảng Nam
ĐT: 0903.597.789

Khái niệm đô thị thông minh và những yếu tố chính ảnh hưởng tới

Đăng lúc: Thứ ba - 01/08/2017 08:02 - Người đăng bài viết: Trần Thế Vũ
Thực ra, cũng không thể có một đô thị thông minh theo nghĩa tổng thể, vì đa số đô thị đều có những lịch sử từ thời kỳ không thông minh mà không thể dễ dàng thay đổi. Vì thế, nói đúng hơn là chỉ có những giải pháp đô thị thông minh, là một giải pháp góp phần cho đô thị được thông minh hơn. Giải pháp đô thị thông minh có thể nói là một giải pháp ứng dụng công nghệ 4.0 mà đảm bảo được rằng nó đáp ứng được những yêu cầu bền vững hậu hiện đại mà không bị những tác dụng phụ cơ bản đã nêu ở trên.
I. KHÁI NIỆM ĐÔ THỊ THÔNG MINH
Ở trên thế giới có rất nhiều định nghĩa về khái niệm đô thị thông minh, mà không có một định nghĩa thống nhất cuối cùng. Đó chính là vì cái được coi là thông minh đối với đô thị này hoàn toàn có thể không phải là thông minh đối với đô thị khác. Quan điểm thông dụng nhất bây giờ cho rằng đô thị thông minh là đô thị mà yếu tố kĩ thuât số (yếu tố ảo), kỹ thuật 4.0 được ứng dụng ở mọi nơi, mọi lĩnh vực. Tuy nhiên như đã phân tích ở trên, việc áp dụng 4.0 hoàn toàn không chắc chắn là thông minh, theo nghĩa là giải pháp tối ưu nhằm đạt tới sự phát triển bền vững của con người và xã hội. Thực ra, cũng không thể có một đô thị thông minh theo nghĩa tổng thể, vì đa số đô thị đều có những lịch sử từ thời kỳ không thông minh mà không thể dễ dàng thay đổi. Vì thế, nói đúng hơn là chỉ có những giải pháp đô thị thông minh, là một giải pháp góp phần cho đô thị được thông minh hơn. Giải pháp đô thị thông minh có thể nói là một giải pháp ứng dụng công nghệ 4.0 mà đảm bảo được rằng nó đáp ứng được những yêu cầu bền vững hậu hiện đại mà không bị những tác dụng phụ cơ bản đã nêu ở trên.
Có vô số giải pháp hay nhóm giải pháp về đô thị thông minh mà trong bài này, ta chưa thể bàn kỹ được. Con số và nội dung của những giải pháp này cũng thay đổi từng ngày. Tuy nhiên, về tổng thể người ta có thể phân ra ba cấp cao thấp của các giải pháp đô thị thông minh.
Mức thấp nhất là công cụ thông minh, là những giải pháp công nghệ nhằm giải quyết những tình huống trong đời sống đô thị một cách thông minh. Công cụ thông minh dựa vào hai yếu tố chính: 1 là thu thập dữ liệu theo thời gian thực (real time data collection). Có nghĩa là khi thông tin hình thành thì nó được thu thập và chuyển tải ngay. 2 là khả năng dự đoán, dự báo, lập mô hình giả định.
Mức cao hơn gọi là những giải pháp nhằm tạo ra các công dân thông minh. Những giải pháp này bao gồm các loại diễn đàn để người dân có thể tham gia. Những người công dân thông minh biết cách sử dụng những lợi thế của 4.0 để phát huy bản thân mình, nhưng cũng đủ độ khôn ngoan để đề kháng được trước những nguy hại mà hệ thống này có thể gây ra cho mình. Diễn đàn đấy có 3 cái tác dụng chính nhằm tạo ra người công dân thông minh: 1 là tạo ra được tầm nhìn tổng quan, 2 là định hướng cá nhân, 3 là tạo những cơ hội để hành động.
Thứ 3, tầng cao nhất là những giải pháp nhằm tạo ra cộng đồng thông minh. Những giải pháp này có thể được ví như một giàn nhạc giao hưởng, mà tất cả các thành viên đều đóng góp sức mình vào một tổng hoà tốt đẹp, chứ không chỉ từng
 
người đơn lẻ là những công dân thông minh. Thực ra, chỉ khi nào đạt tới tầng này, ta mới có một đô thị thông minh, hay một khu vực đô thị thông minh thực sự.
II. THỰC TẾ TRIỂN KHAI ĐÔ THỊ THÔNG MINH TRÊN THẾ GIỚI
3.1. Những yếu tố chính ảnh hưởng tới chiến lược đô thị thông minh.
Như ở các bài trước đã đề cập, bản thân công cụ, công nghệ 4.0 không thông minh, nó chỉ như con dao sắc. Thông minh hay không phụ thuộc vào việc nó được sử dụng như thế nào để giải quyết những vấn đề của đô thị trong từng trường hợp cụ thể. Đều gọi là đô thị, nhưng về bản chất, có nhiều loại vấn đề đô thị rất khác nhau. Vì vậy, không có một công thức chung, phổ quát nào thông minh cho tất cả các đô thị. Tuy vậy, cũng không hẳn là mỗi đô thị trên thế giới đều hoàn toàn đặc biệt và cần một loại giải pháp riêng. Có thể nói là có một số vấn đề đặc thù và từ đó dẫn tới những chiến lược đô thị thông minh đặc thù. Sau đây là một số yếu tố chính tác động lên các chiến lược đô thị thông minh:
1- Tốc độ đô thị hoá:
Tuy chúng ta đều nghe về việc tổng dân số đô thị thế giới ngày một gia tăng, nhưng khi xét kỹ thì ở Châu Âu, dân số đang dừng lại thậm chí được dự đoán là sẽ đi xuống trong những thập niên tới. Cho nên Châu Âu không có vấn đề của tăng trưởng đô thị mà có vấn đề về thu gọn lại đô thị. Dân số đô thị Bắc Mĩ có tăng nhưng không đáng kể. Trong khi đó, tốc độ đô thị hoá giữ mức cao ở các nước đang phát triển, đặc biệt là châu Phi, Trung Quốc, rồi tới Ấn độ, Nam Mỹ. Vì vậy, chiến lược đô thị thông minh chính của các nước phát triển là nâng cấp, cải tạo, trong khi các nước đang phát triển sẽ chủ yếu muốn tạo ra những đô thị mới thông minh hơn. Ngay trong lĩnh vực cải tạo những đô thị hiện hữu thì các đô thị ở những nước phát triển thường có lịch sử lâu đời, có nhiều tài sản giá trị, hạ tầng tốt, nên vấn đề cơ bản là kết nối chúng với nhau để chúng có thể phát huy tốt hơn. Trong khi đó, các đô thị ở những nước đang phát triển ít có những tài sản quý giá, hạ tầng thì yếu kém, nên vấn đề chính của việc cải tạo không chỉ dừng ở việc kết nối phần mềm, mà trọng yếu vẫn phải là cải tạo phần cứng.
III.
2- Mật độ dân cư
Ngoài tốc độ đô thị hoá thì mật độ dân cư đô thị là một yếu tố quan trọng bậc nhất ảnh hưởng tới chiến lược đô thị thông minh. Mật độ đô thị ở các vùng rất khác nhau. Cùng ở nhóm các nước phát triển thì nhìn chung Châu Âu có mật độ dân cư mật độ cao hơn hẳn Úc hay Bắc Mỹ.
 
Trong cùng một vùng, chẳng hạn riêng Bắc Mỹ hay châu Âu, mật độ đô thị cũng phân bố rất khác nhau giữa các đô thị. Cấu trúc mật độ này có ảnh hưởng lớn tới cấu trúc mạng của hệ thống đô thị và mối quan hệ giữa các đô thị với nhau. Mối liên hệ giữa các đô thị trong một khu vực càng lớn, càng chặt chẽ thì những giải pháp đô thị thông minh sẽ càng tỏ ra có hiệu quả.
Trong các thành phố lớn thì cấu trúc phân bố mật độ dân cư cũng rất khác nhau: New york có vùng đặc biệt đông, lại có vùng mật độ trung bình. Mumbai tập trung toàn bộ
 
ở vùng lõi, trong khi đó London đông dân nhưng lan trải. Với những cấu trúc mật độ như vậy, mỗi một thành phố lớn này đều có những vấn đề khác nhau, đòi hỏi những giải pháp đô thị thông minh khác nhau. Nhìn chung, mật độ dân cư càng tập trung thì các giải pháp thông minh càng cần thiết và hiệu quả.
3- Kích thước đô thị
 
Giữa các đô thị cực lớn, trên mười triệu dân, với những đô thị tầm trung, từ 1-2 triệu tới 10 triệu dân, rồi với các đô thị tầm nhỏ dưới 1 triệu dân và cực nhỏ dưới 100 ngàn dân thì vấn đề cũng rất khác nhau. Đô thị càng lớn thì càng có những nhu cầu về hạ tầng, về kết nối, và do đó càng cần tới những giải pháp thông minh. Trong khi đó, việc thực hiện những giải pháp thông minh cho những đô thị lớn thường là rất khó, vì có quá nhiều mối quan hệ ràng buộc, đặc biệt là những mối quan hệ về chính trị, nhóm lợi ích, cho tới những vấn đề kỹ thuật. Ở các đô thị nhỏ, nhu cầu sẽ không bức xúc bằng, nhưng nếu thực hiện các giải pháp thông minh thì sẽ dễ khả thi và đời sống sẽ được nâng cao đáng kể. Đặc biệt, các đô thị nhỏ không có nhiều lợi thế cạnh tranh và động lực tạo thị, vì thế, đặc biệt ở các nước phát triển, các đô thị nhỏ rất quan tâm tới việc thực hiện những chương trình thông minh để trở thành những thành phố hấp dẫn hơn. Trong những thập niên gần đây, xu hướng rõ ràng là việc gia tăng các đô thị lớn và cực lớn ở khu vực châu Á, nam, trung Mỹ, trong khi đó ở bắc Mỹ và châu Âu, việc tập trung tại một số đô thị cực lớn không có xu hướng gia tăng. Đặc biệt Trung Quốc, Ấn độ là khu vực có nhiều đô thị cực lớn mới nhất, vì thế, việc đưa ra các giải pháp thông minh cho những loại đô thị này rất phổ biến trong khu vực này.
4- Thu nhập bình quân
 
Một câu hỏi quan trọng đối với chiến lược đô thị thông minh là: ai sống ở trong đô thị? Có những vùng đô thị tập trung nhiều dân giầu, trong khi ở một số đô thị khác thì dân sống ở đó lại chủ yếu là dân nghèo. Đặc biệt ở Nam Mỹ, có tới 60% dân nghèo sông ở đô thị.
Ngay trong cùng một nước, thu nhập bình quân giữa các đô thị cũng có thể rất chênh lệch. Nhìn chung các đô thị càng giàu càng dễ thực hiện các giải pháp thông minh, trong khi càng nghèo, đặc biệt là đô thị vừa lớn vừa nghèo, thì nhu cầu về các giải pháp thông minh lại càng cao, trong khi khả năng triển khai thì thấp.
5- Con người thông minh
Last but not least, một trong những vấn đề cốt lõi nhất quyết định chiến lược về đô thị thông minh là mức độ thông minh của người thị dân. Mức độ này khác nhau rất xa giữa các vùng khác nhau trên thế giới, và từ đó quyết định đến những chiến lược rất khác nhau. Mức độ thông minh này có nhiều nguồn gốc, từ nòi giống, tới văn hoá, lịch sử, giáo dục v.v. Không dễ gì để nâng mức thông minh của người dân, trong khi đó, việc thực hiện những giải pháp kỹ thuật dễ hơn rất nhiều. Nhưng nói chung, đô thị khó có thể và cũng không nên thông minh hơn người dân của nó, như đã được phân tích vềnhững nguy cơ mà công nghệ 4.0 có thể mang lại nếu người dân không đủ độ thông minh để thích ứng với nó, chứ chưa nói là để làm chủ được nó.
 

Tác giả bài viết: TS.KTS Phó Đức Tùng
Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
 
Thống kê truy cập
  • Đang truy cập: 3
  • Hôm nay: 345
  • Tháng hiện tại: 6732
  • Tổng lượt truy cập: 593418