HẢI GIA
Công ty Thiết kế Kiến trúc – Quy hoạch hàng đầu Quảng Nam
Xem Phim mô hình 3D phương án Quy hoạch - Thiết kế “Nghĩa Trang liệt sỹ Quảng Nam”
tại website:
http://haigiaquangnam.com
Hải Gia, Công ty Thiết kế Kiến trúc duy nhất tại Quảng Nam có làm phim mô hình 3D
Địa chỉ: 236 Hùng Vương Tam Kỳ, Quảng Nam
ĐT: 0903.597.789

Quy hoạch cấu trúc đô thị thích ứng

Đăng lúc: Thứ tư - 14/12/2011 13:00 - Người đăng bài viết: dangnhap
Quy hoạch cấu trúc đô thị thích ứng

Quy hoạch cấu trúc đô thị thích ứng

Cấu trúc của một đô thị có điểm giống nhưng cũng có điểm khác với cấu trúc của người. Điểm giống là ở quá trình phát triển từ khi còn nhỏ đến khi trưởng thành, các bộ phận lớn thì các mối liên kết: xương - gân - máu cũng lớn theo. Đến tuổi trưởng thành thì con người ngưng phát triển to ra và bắt đầu chống chọi với sự già đi. Đó chính là một cấu trúc toàn mỹ, lớn dần đều.

(Phần dịch sang tiếng Anh)
QUY HOẠCH CẤU TRÚC ĐÔ THỊ THÍCH ỨNG
Adaptive urban structure planning
... Trong việc hình thành nên một cấu trúc đô thị mà có tính bền vững mặc dù trải qua nhiều biến động, nó phụ thuộc vào nhiều nhóm yếu tố: Yếu tố không biến động; Yếu tố biến động và nhóm yếu tố ngoài cấu trúc.
Đầu tiên là nhóm yếu tố ít biến động, có khả năng bất biến. Đó là những nghiên cứu kỹ lưỡng về điều kiện thổ nhưỡng, địa hình, cảnh quan thiên nhiên các vấn đề thuỷ văn và địa chấn nếu có. Các điều kiện về nhiệt độ, khí quyển, và gió đã tính đến khả năng biến đổi khí hậu.
Nhóm yếu tố tiếp theo là nhóm có khả năng gây ra biến động và làm thay đổi cấu trúc: Sự phát triển của công nghiệp và sự thay đổi ưu tiên phát triển công nghiệp nặng – nhẹ hay công nghiệp trong nền kinh tế trí thức; sự ổn định chức năng đô thị, sự xác định động lực phát triển đô thị trong vị trí nền kinh tế.
Nhóm yếu tố ngoài cấu trúc đó là sức hút đô thị hoá. Thể hiện ở các mức độ và tiềm năng tăng trưởng dân cư, các cơ hội kiếm việc làm, các điều kiện về y tế, phúc lợi, tình hình các cơ sở tiện ích phục vụ công cộng. Và một điều quan trọng khác là sự ổn định và phát triển từ nhóm đô thị lân cận.
The establishment of urban structure which remains sustainable irrepective of changes depends on groups of factors: unchangeable; changeable and out-structure factors.
Firstly, let’s talk about unchangeable factors. These are careful researches on conditions of: soil, topography, natural lanscape, hydrography and earthquake if availbe. They also take conditions of temperature, atmosphere and wind under the circumstance of climate change into consideration.
Next is the group that is capable of causing impact and changing structure. They are: the development of industry and priorty to development of heavy-light industry and high-technology industry, the stability of urban function, the determination of the rank of urban developing motivation in domestic and global economy.
Those out –structure factors are urbanised attraction that are represented by level and potential of population growth, job opportunity, medical and welfare, public facility. The other important part is the stability or development of groups of nearby urbans.
Với nhóm yếu tố gây nhiều biến động và có khả năng phá vỡ cấu trúc các quy hoạch đang chiếm tỷ trọng lớn trong các đô thị Việt Nam hiện nay. Sự phát triển của công nghiệp dựa trên ý chí muốn phát triển nhanh để thúc đẩy tăng cao tỷ lệ cơ cấu công nghiệp vào năm 2020 đã góp phần phá vỡ cấu trúc đô thị.
  “Trong mạng lưới quy hoạch 157 CCN, đến nay, tỉnh Quảng Nam đã quy hoạch chi tiết 43 CCN với tổng diện tích 1.170ha…” [3]. Cần phải xem xét rằng việc quy hoạch đất công nghiệp cũng như việc xác định vị trí các khu công nghiệp cần phải tính đến các yếu tố về định vị công nghiệp như: lợi thế về nguồn vật liệu, thị trường sản phẩm đầu ra, chi phí vận chuyển… Kinh tế công nghiệp cần phải có những đề xuất đổi mới hơn là thiên về công nghiệp với giá trị thấp, nhân công đông - giá rẻ, khả năng ô nhiễm môi trường cao, không có lợi thế cạnh tranh lâu dài trong tương lai.
The group that is capable of causing impact and changing planning structure makes up high density in current Vietnamese urbans. The developing of industry relies on the spirit of speeding up to promote the ratio of industry sector in 2020 which contributes to break through urban structure.
In  network of planning 157 industry areas, until now Quang Nam provice has already planned detailedly 43 industry areas with 1.170 hectares”. Planning land for industry as long as defining location of industry zones  must conduct a research on the factors of locating industry into consideration such as: advantage of material source, output market, transportation cost. Industrial economy has to have innovative proposal rather than prior to industry of low value; crowded and cheap labor, high risk of environment pollution, disadvantage of long - term competitiveness in the future./.

Sự phát triển của cấu trúc đô thị trên thế giới

Cấu trúc đô thị là khái niệm để chỉ bộ khung xương của đô thị. Cấu trúc đô thị chính là các mối quan hệ liên kết để cho các bộ phận chức năng đô thị hoạt động thông suốt.


Trong lịch sử hình thành và phát triển đô thị, có những giai đoạn nở rộ các lý thuyết quy hoạch gắn liền với các biến động, các bước chuyển đổi đột biến về kinh tế, xã hội và các giai đoạn đô thị hoá.


Các đô thị ngày càng quan tâm đến bản sắc của riêng mình. "Vấn đề không nằm ở chỗ thành phố của mình sẽ trở thành một New York hay một Tokyo, mà quan trọng là chúng ta biết nhìn lại xem mình đang sống như thế nào và cần phải làm những gì. Có những điều chúng tôi quan tâm nhưng nhiều người không để ý đến: đó chính là cuộc sống của những cộng đồng nhỏ với nhiều giá trị ở TP.HCM, Hà Nội... đang mất dần đi” - Michael Douglas. Có thể nói, nơi nào đô thị nhận được sự hài lòng của người dân sống trong đô thị lẫn khách tham quan thì đó là đô thị sống tốt.


Trong bối cảnh các nhân tố của cấu trúc và các mối liên kết cơ bản trong đô thị đang bị xáo trộn ấy, vấn đề đặt ra là cuộc sống của người dân vẫn phải luôn được bảo đảm bảo. Đó cũng là một trong những nguyên tắc của phát triển bền vững. Bộ khung xương của đô thị phải có những sự thích ứng, mềm dẻo nhất định. Một cấu trúc đô thị tuy có sự thay đổi nhưng sẽ vẫn đáp ứng được sự phát triển, không gây ra nhiều xáo trộn về môi trường sống lẫn môi trường cảnh quan đô thị.


Việc hình thành nên một cấu trúc đô thị có tính bền vững phụ thuộc vào nhiều nhóm yếu tố tác động: Yếu tố ít biến động; yếu tố biến động và nhóm yếu tố ngoài cấu trúc. Đầu tiên là nhóm yếu tố ít biến động, có khả năng bất biến. Đó là những nghiên cứu kỹ lưỡng về điều kiện thổ nhưỡng, địa hình, cảnh quan thiên nhiên các vấn đề thuỷ văn và địa chấn nếu có. Các điều kiện về nhiệt độ, khí quyển, và gió đã tính đến khả năng biến đổi khí hậu.


Nhóm yếu tố tiếp theo là nhóm có khả năng gây ra biến động và làm thay đổi cấu trúc: Sự phát triển của công nghiệp và sự thay đổi ưu tiên phát triển công nghiệp nặng - nhẹ hay công nghiệp trong nền kinh tế trí thức; sự ổn định chức năng đô thị, sự xác định động lực phát triển đô thị trong vị trí nền kinh tế.


Nhóm yếu tố ngoài cấu trúc là sức hút đô thị hoá. Thể hiện ở các mức độ và tiềm năng tăng trưởng dân cư, các cơ hội kiếm việc làm, các điều kiện về y tế, phúc lợi, tình hình các cơ sở tiện ích phục vụ công cộng. Và một điều quan trọng khác là sự ổn định và phát triển từ nhóm đô thị lân cận.

 

Việt Nam và sự tác động của các yếu tố làm thay đổi cấu trúc đô thị


Các mô hình cấu trúc quy hoạch được trải nghiệm qua thực tế với sơ đồ hướng tâm của Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh; quy hoạch tiểu khu và các thành phố tuyến tính dọc ven quốc lộ 1A đến nay đã bộc lộ nhiều khiếm khuyết. Việc phải lập lại quy hoạch chung nhiều lần của thành phố Hà Nội cũng cho thấy tính quy luật của sự biến đổi cấu trúc như là một yếu tố khó cưỡng trong giai đoạn hiện nay.


Các thành phố bắt đầu với việc xây dựng từ nguồn vốn công và vốn thu hút từ nước ngoài. Các khu công nghiệp phát triển ồ ạt. Các khu resort ven biển mọc lên như nấm sau cơn mưa. Hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội các đô thị trở nên bức bối quá tải trước sự phát triển ồ ạt này. Công nhân đi làm xuyên qua trung tâm. Người dân bị giải toả thu hồi đất đổ về các đô thị trung tâm. Người lao động làm việc trong các khu công nghiệp trong điều kiện ăn ở, sinh hoạt thấp kém cũng vào các bệnh viện công tại trung tâm. Con cái chen vào các trường ở trung tâm để hưởng điều kiện dạy học tốt hơn. Đất đai được chia lô theo cơ chế đổi đất lấy hạ tầng làm gia tăng lượng người sử dụng phương tiện cá nhân. Tình trạng kẹt xe, đông người, khói bụi, ô nhiễm là tình trạng thường ngày và trở thành những căn bệnh mãn tính không có lời giải trong các đô thị lớn. Cơ cấu đô thị ngày càng phình to theo các vòng tròn đồng tâm tạo nên các nút thắt giao thông không thể tháo gỡ.


Với nhóm yếu tố gây nhiều biến động và có khả năng phá vỡ cấu trúc các quy hoạch đang chiếm tỷ trọng lớn trong các đô thị Việt Nam hiện nay. Sự phát triển của công nghiệp dựa trên ý chí muốn phát triển nhanh để thúc đẩy tăng cao tỷ lệ cơ cấu công nghiệp vào năm 2020 đã "góp phần" phá vỡ cấu trúc đô thị. “Trong mạng lưới quy hoạch 157 CCN, đến nay, tỉnh Quảng Nam đã quy hoạch chi tiết 43 CCN với tổng diện tích 1.170ha...”. Điều này thể hiện sự khó khăn trong việc đảm bảo các cấu trúc đô thị phát triển một cách bền vững. Cần phải xem xét rằng việc quy hoạch đất công nghiệp cũng như việc xác định vị trí các khu công nghiệp cần phải tính đến các yếu tố về định vị công nghiệp như: lợi thế về nguồn vật liệu, thị trường sản phẩm đầu ra, chi phí vận chuyển... Kinh tế công nghiệp cần phải có những đề xuất đổi mới hơn là thiên về công nghiệp với giá trị thấp, nhân công đông - giá rẻ, khả năng ô nhiễm môi trường cao, không có lợi thế cạnh tranh lâu dài trong tương lai.


Các mô hình quy hoạch với cấu trúc cũ đã mắc nhiều lỗi và dần tạo nên những khúc mắc về mặt xã hội không thể tháo gỡ. Các tiểu khu nhà ở cũ với cấu trúc dịch vụ thương mại tầng bậc đã lỗi thời; các làng xóm đô thị hoá cần nhiều chức năng mới nhưng không được chú ý bổ sung. Các siêu thị, trung tâm thương mại lớn mọc lên theo điều kiện đất hiện có hơn là nằm trong hệ thống cấu trúc dự kiến làm khó khăn cho quy hoạch giao thông và hạ tầng. Bên cạnh đó, tình trạng lấn chiếm đất đai, xây nhà trái phép làm quy hoạch tổng thể phát triển trở nên lộn xộn, không thể kiểm soát.


Tình trạng giải toả đất đai, người nông dân trở thành những cư dân đô thị bất đắc dĩ với các nghề chạy xe ôm, bán vé số, ăn xin, giúp việc gia đình và mở quán vỉa hè, các tủ hàng bán lẻ tạp hoá khắp nơi. Đó chính quá trình chuyển đổi nghề nghiệp tích tụ kinh tế tư bản nhỏ lẻ, tiểu thương đang trong thể hiện trong nền kinh tế Việt Nam nhìn dưới cấp độ xã hội vi mô. Các khu phố định hình với nhiều chức năng ngoài quy hoạch đã làm xáo trộn những ý đồ sắp xếp bố trí của  cấu trúc hệ thống thương mại dịch vụ.


Theo cách quy hoạch hiện nay, cấu trúc quy hoạch thường được dự tính cho quy mô cuối cùng nhất định nào đó của đô thị với phần dự trữ rất ít cho tương lai hoặc ở một thái cực khác dự báo được thổi phồng với một cấu trúc quy hoạch rộng lớn.


Trường hợp thứ nhất, cấu trúc quy hoạch này sẽ không còn phù hợp khi dân số tăng thêm nhiều hơn nữa và sẽ bị phá vỡ, phát sinh những khó khăn trong sự phát triển của từng khu chức năng. Trong trường hợp sau, sự phát triển của thành phố trong một tương lai tương đối xa phụ thuộc vào tác động tương hỗ của nhiều nhân tố mà người ta khó và có khi không thể tính được sự biến đổi của chúng. Dân số thành phố phát triển chậm hơn dự báo sẽ gây khó khăn cho đô thị trong việc giải quyết mạng lưới kỹ thuật, bố trí khu vực công trình phục vụ trung tâm, công viên cấp thành phố và khu bệnh viện ở xa các khu nhà ở.

 

Kết luận


Đã đến lúc sự phát triển của đô thị Việt Nam phải có những hướng đi có tính lý luận khoa học để tránh những sự thay đổi bị động. Từ tính quy luật của các yếu tố tác động trong quá trình đô thị hoá phải tìm tính quy luật của các ứng xử, các mô hình thích ứng mà trong đó vai trò của cấu trúc đô thị sẽ là mấu chốt trong các quy hoạch.


Quy hoạch đô thị có cấu trúc thích ứng với mô hình phát triển, có khả năng thích ứng với sự biến động của các yếu tố tương lai, tạo sự ổn định trong tiến trình phát triển thực sự là vấn đề cần nghiên cứu để ứng dụng trong quá trình phát triển đô thị hiện nay ở Việt Nam.

BÀI LIÊN QUAN:
>>> Quy hoạch cấu trúc đô thị trong lý thuyết và thực tiễn đô thị Việt Nam
 

>>> Hình học kết nối của các mặt phân giới đô thị (UPDATE)

 

Tác giả bài viết: KTS Huỳnh Quốc Hội
Từ khóa:

n/a

Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
 
Thống kê truy cập
  • Đang truy cập: 44
  • Hôm nay: 105
  • Tháng hiện tại: 9009
  • Tổng lượt truy cập: 620170